راهنمای جامع انواع سنگهای ساختمانی: از ویژگیهای فنی تا انتخاب هوشمندانه
معرفی انواع سنگهای ساختمانی + لیست مزایا، معایب و کاربردها
انتخاب متریال مناسب، مهمترین قدم در طراحی یک سازه ماندگار است. شناخت انواع سنگ ساختمانی و درک تفاوتهای ساختاری آنها، به شما کمک میکند تا علاوه بر زیبایی، دوام بنای خود را نیز تضمین کنید. در این مقاله قصد داریم به بررسی جامع ویژگیها و کاربرد هر یک از سنگهای طبیعی بپردازیم.
دکتر جیمز هاتن پدر زمینشناسی مدرن می گوید: سنگهای ساختمانی، آرشیوهای فشرده تاریخ سیاره ما هستند. زمانی که یک معمار، گرانیت یا کوارتزیت را برای نمای یک سازه انتخاب میکند، در واقع در حال استفاده از محصولی است که تحت فشار و دمای فوقالعاده اعصار زمینشناسی صیقل یافته تا سختترین آزمونهای طبیعت را پشت سر بگذارد.
سنگ، به عنوان یکی از قدیمی ترین و اصیل ترین مصالح ساختمانی، نمادی از استقامت ، شکوه و پیوند با طبیعت است.
اهرام مصر را ببینید ،سازه ای باشکوه که از دل تاریخ برجای مانده است و یا تخت جمشید تا آسمان خراش های مدرن امروزی مثل برج خلیفه در دبی ،سنگ هایی هستند که نقش کلیدی در هویت بخشی به معماری ایفا میکنند.
در ایران، به دلیل غنای معادن و تنوع زمینشناسی، سنگ ساختمانی فراتر از یک ابزار ساختوساز، یک هنر و صنعت استراتژیک محسوب میشود.
اگر معمارهستید و یا سازنده و مالک، این مقاله برای شماست. تا با شناخت دقیق ویژگی های فیزیکی ؛ شیمیایی و زیبا شناختی انواع سنگ ها، بتوانید انتخابی هوشمندانه و پایدار داشته باشید.
پس تا انتهای این مقاله همراه خدمات ساختمانی مقیمی باشید.
۱. دستهبندی کلی سنگها بر اساس منشا تشکیل
اجازه بدهید قبل از هر چیز کمی از ریشه های زمین شناسی سنگ ها برایتان بگویم.شناخت خواص فیزیکی سنگ ها مستقیما به نحوه پیدایش و تشکیل شدنشان بستگی دارد.
سفر سنگ؛ از اعماق تاریخ تا نمای مدرن
برای درک ارزش واقعی سنگ، باید در تاریخ به عقب برگردیم به زمانی که زمین در حال تشکیل شدن بود.هر قطعه سنگی که امروز در ساختمان استفاده میکنیم، شاهد عبور سیاره ما از دورانهای سخت و شگفتانگیزی بوده است.
۱. دوران پارینهسنگی (Paleolithic)؛ اولین پیوند انسان و سنگ
پارینه سنگی طولانی ترین بخش تاریخ بشر است، سنگ تنها یک مصالح ساختمانی نبود، بلکه ابزار بقا بود.در این دوران انسانها یاد گرفتند با سنگ های سیلیس و کوارتز ابزارهای تیز ساختند و غارها و حفره های سنگی اولین خانه های امن بشر بودند.
۲. دوران نوسنگی (Neolithic)؛ تولد معماری
وقتی انسانها یاد گرفتند کشاورزی کنند و دانه بکارند، سنگ از ابزار به یک سازه تبدیل شد. در این دوره انسان آموخت که چگونه سنگ های بزرگ را جابه جا کند.
یادگرفت این سنگ ها را روی هم بگذارد و بناهای آیینی و سکونتگاههای دائمی بسازد.استونهنج و اولین بناهای سنگی صیقلخورده یادگار این دوران هستند که نشاندهنده تسلط بشر بر فیزیک سنگ است.
۳. دوران یخبندان (Ice Age)؛ آزمونِ استقامت
معدن ها در این دوره با حرکت یخچال ها در این دوران شکل گرفتند.سنگهایی که از این دوران جان سالم به در بردهاند، در برابر شوکهای حرارتی و یخبندانهای امروزی، مقاومترین سنگ ها برای نمای ساختمان شدند.
۴. از شکوه باستان تا امروز
تاریخ معماری ایران در دوران هخامنشی و ساسانی شکل گرفت و اوج هنر کار با سنگ بوجودآمد.
تراشیدن ستونهای عظیم تختجمشید از دل کوه، تنها یک کار فنی نبود، بلکه نشاندهنده درک عمیق ایرانیان از رگه و بافت سنگ برای پایداری در برابر زلزله و زمان بود. امروز معماران ما وارث این دانش هستند که دانش کهن و دانش پدارمان را با تکنولوژی روز ترکیب کرده اند و به خانه های ما شکوه می بخشند.
تبارشناسی سنگ؛ بررسی ساختار آذرین، رسوبی و دگرگونی
- سنگهای آذرین (Igneous): از انجماد ماگماهای آتش فشان بوجود می آید.گرانیت معروف ترین آن است.بسیار سخت و متراکم و با تخلخل ناچیز است.
- سنگهای رسوبی (Sedimentary): از ته نشین شدن رسوبات و مواد معدنی در طی میلیون ها سال شکل میگیرد.تراورتن و لایم استون معروف ترین سنگ های رسوبی هستند. این سنگ ها دارای لایه بندی و تخلخل هستند.
- سنگهای دگرگونی (Metamorphic): سنگ های آذرین ویا رسوبی تحت فشار و دمای بالا تغییر ماهیت می دهند.مثل مرمر و مرمریت.
۲. بررسی تخصصی انواع سنگهای ساختمانی پرکاربرد
سپاسگزارم که تا اینجای مقاله همراه من بودید در ادامه پرکاربردترین سنگ ها را در بازرا ایران و جهان می پردازیم:
الف) گرانیت (Granite)؛ نماد سرسختی
- ویژگیها: تخلخل بسیار کمی دارد و اب را بسیار کم و ناچیز جذب میکند.مقاومت فشاری و سایشی فوقالعاده بالایی دارد.و ویژگی بارز آن مقاوم بودن در برابر اسید ها و مواد شوینده است.
- زیباییشناسی: ظاهر آنها دانه بندی شده (گل پنبه ای) یا رگه دار است.تنوع رنگی خوبی دارند از طوسی و مشکی گرفته تا قرمز و سبز.
- کاربردها: کفپوش فضاهای پرتردد (پاساژها، پارکینگ)، صفحه کابینت آشپزخانه، پلههای خارجی و محوطهسازی بیشترین کاربرد این سنگ هاست.
- مزایا: دوام این سنگ ها ابدی است.خش پذیری ندارند و مقاومت بالایی هم در برابر یخبندان دارند.
- معایب: بزرگترین عیب این سنگ ها وزن بالای آنهاست و چسبندگی کمی نسبت به ملات دارند.واگر در نما استفاده بشوند نیاز به اسکوپ دارند و بعضی از گونه های آن قیمت بالایی دارد.
ب) تراورتن (Travertine)؛ پادشاه نمای ساختمان
این سنگ ها ازجنس ،سنگ های رسوبی هستند و محبوب ترین گزینه برای نماهای کلاسیک همان نمای رومی و مدرن در ایران است. البته من طرفدار این سنگ ها برای نمای ساختمان نیستم.هنوز هم خانه هایی با نمای آجری مرا به وجد می آورد.انگار روح معمار در آجر آجر آن خانه باقی مانده است.
- ویژگیها: تخلخل این سنگ ها بالاست پس به راحتی به ملات چسبیده میشوند. وزنشان نسبت به گرانیت کمتر است.
- زیباییشناسی: طیف رنگی کرم، شکلاتی فسیلور و قرمز دارند. و معمولا به دو صورت موج دار یا بی موج برش میخورند.
- کاربردها: نمای خارجی ساختمان، دیوارهای داخلی، محوطهسازی باغ و ویلا بیشتر از این سنگ ها استفاده میکنند.
- مزایا: عایق حرارتی و صوتی نسبی، قیمت متنوع، تنوع طرح و رنگ.
- معایب: جذب آب در صورت عدم استفاده از رزین/سیلر، مقاومت سایشی کمتر نسبت به مرمریت. خب بی عیب هم نیست.
ج) مرمریت (Marble)؛ انتخاب اول دکوراسیون داخلی
مرمریت یک سنگ دگرگونی رسوبی است که نباید با “مرمر” اشتباه گرفته شود.به این نکته توجه کنید.
- ویژگیها: مقاوت سایشی این سنگ متوسط به بالاست.ساب پذیری بسیار خوب که موجب براقیت بالای آن می شود.
- زیباییشناسی: تنوع بی نظیری دارد و معمولا باهر سلیقه ای جور میشود.طرح های عنکبوتی و فسیلی آن معروف است.
- کاربردها: کفپوش داخلی ساختمانهای مسکونی، دیوارهای لابی، پلهها و پاگردها.
- مزایا: سطح صیقلی و لوکس، قیمتش نسبت به مرمر مناسب تر است.
- معایب: حساس به نور خورشید (تغییر رنگ در نمای خارجی)، نسبت به مواد اسیدی نیز آسیب پذیر است.
د) مرمر (Onyx)؛ شکوه و شفافیت
مرمر یک نوع سنگ دگرگونی است و بسیار گران بها و ویژگی مهم آن قابلیت عبور نور است.
- ویژگیها: بافت کریستالی بسیار ریز، سابپذیری فوقالعاده (آینهای).شما میتوانید تصویر خود را در مرمر ببینید.
- زیباییشناسی: رنگهای خاص سبز، صورتی، سفید و نارنجی با رگههای طلایی و مسی.
- کاربردها: دیوارهای دکوراتیو (Book-match)، میزهای لوکس، کانترهای نمایشگاهی، فضاهای مذهبی.مثل کاخ گلستان و مقبره شیخ صفی الدین اردبیلی.
- مزایا: زیباست و القا کننده حس آرامش است.
- معایب: متاسفانه قیمتش بسیار بالاست.خش پذیری زیادی دارد و اینکه حساسیت زیادی نسبت به اسید دارد.
ه) لایم استون (Limestone)
سنگی رسوبی است و از نظر اقتصادی بسیار مقرون به صرفه است.
- ویژگیها: تخلخل بالا و جذب آب زیادی دارد ولی مقاومت سایشی کمی دارد.
- کاربردها: دیوارهای داخلی، دیواره پارکینگ (به دور از رطوبت).
- مزایا: رنگ های روشن و قیمت ارزان.
- معایب: زود کثیف میشود و لکه میگیرد. واگر در محیط های پرتردد نصب شوند عمر کوتاهی خواهند داشت.
۳. جدول مقایسهای سنگهای ساختمانی
برای تصمیمگیری سریعتر، مقایسه زیر را مد نظر قراربدید.
| نوع سنگ | مقاومت | جذب آب | محل مناسب | قیمت |
| گرانیت | بسیار بالا | بسیار کم | پارکینگ و آشپزخانه | متوسط تا بالا |
| تراورتن | متوسط | متوسط | نمای خارجی | متنوع |
| مرمریت | خوب | کم | کف پذیرایی و پله | متوسط |
| مرمر (اونیکس) | متوسط | بسیار کم | دکوراسیون لوکس | بسیار بالا |
| لایم استون | پایین | بالا | دیوارهای داخلی | ارزان |
۴. نکات کلیدی در انتخاب هوشمندانه سنگ
نظر مرا بخواهید ،سنگ ها را بر اساس زیبایی انتخاب نکنید.
- کاربری فضا: برای کفپوش فضاهای پرتردد، سنگی با مقاومت سایشی بالا (گرانیت یا مرمریت سخت) انتخاب کنید. برای حمام، سنگی با لغزندگی کم و جذب آب ناچیز بسیار مهم است.اگر نمیخواهید مجبور به تعمیرات بشوید برای هر مکان سنگ مناسب انتخاب کنید.
- شرایط اقلیمی: در مناطق سردسیر با یخبندان شدید، استفاده از سنگهای پرمنفذ (بدون فرآوری یووی) در نما باعث ترکخوردگی میشود. تراورتنهای باکیفیت و رزین شده انتخاب مناسب تری است.
- بودجه: هزینه سنگ شامل قیمت کوپ، هزینه برش، فرآوری (ساب، رزین، توری) و هزینه نصب است. همیشه ۱۰ درصد ضایعات را در بودجهبندی در نظر بگیرید.
- هماهنگی با سبک طراحی: سنگهای با رگههای درشت برای سبکهای کلاسیک و سنگهای یکنواخت (مثل بازالت یا تراورتن بیموج) برای سبکهای مدرن و مینیمال مناسبتر هستند.سبک طراحی خانه یا هر سازه ای که میسازید را در نظر بگیرید.
۵. اصول نگهداری و افزایش طول عمر سنگ
حتی مقاومترین سنگها نیز بدون نگهداری صحیح، زیبایی خود را از دست خواهند داد.
- آببندی (Sealing): استفاده از نانوسیلرها بر روی سنگهای متخلخل (تراورتن و لایم استون) مانع نفوذ روغن و لکه میشود و زیبای سنگ ها را تا سالها حفظ می کند.
- نظافت صحیح: هرگز از شویندههای اسیدی (جوهر نمک، وایتکس) برای تمیز کردن مرمریت و مرمر استفاده نکنید. آب و صابون خنثی بهترین گزینه است.اگر وسواس تمیزی دارید سنگ دیگری انتخاب کنید.
- ترمیم دورهای: سنگهای کف ممکن است بعد از چند سال کدر شوند؛ با یک کفسابی حرفهای میتوان جلا و درخشش اولیه را به آنها بازگرداند.
۶. نتیجهگیری: انتخابی برای آیندگان
جان راسکین – منتقد هنری و معمار مشهور میگوید :وقتی بنایی میسازیم، بگذارید به گونهای باشد که آیندگان گمان کنند ما برای ابد ساختهایم. سنگ تنها متریالی است که داستان ما را برای قرنها زنده نگه میدارد.
انتخاب سنگ ساختمانی ، سرمایه گذاری بر روی کیفیت زندگی و ارزش دارایی شماست. اگر مالک هستید و یا معمار با انتخاب سنگ درست به ساختمان خود روح ببخشید.
انتخاب درست شما را از هزینه های نابه جا و گزاف نجات خواهد داد .در صنعت ساخت و ساز امروز متریال های مصنوعی مثل سرامیک و اسلب های پرسلان به شدت ترویج می شوند، شما از سنگ طبیعی استفاده کنید تا اصالت و حس گرمای طبیعت را به خانه خود بیاورید و همچنان بی رقیب و زیبا و دست نیافتنی بمانید.
تا یادم نرفته باید اینم بهتون بگم همواره قبل از خرید نهایی، نمونه سنگ (Sample) را در نور محیط پروژه خود چک کنید، چرا که رنگ سنگ زیر نور خورشید با نور فروشگاه کاملا متفاوت است.
زمان آن رسیده که به پروژه خود هویت ببخشید!
اکنون که با انواع سنگهای ساختمانی و ویژگیهای فنی آنها آشنا شدید، میتوانید با دیدی بازتر تصمیم بگیرید. آیا برای انتخاب سنگ نمای ساختمان یا صفحه کابینت آشپزخانه خود تردید دارید؟
برای مشاوره تخصصی رایگان استعلام قیمت روز و یا بازدید از جدیدترین کلکسیون سنگهای اسلب و تایل، میتوانید سوالات خود را در بخش نظرات مطرح کنید. ما به شما کمک میکنیم تا سنگ ایدهآل خود را متناسب با بودجه و سبک طراحیتان پیدا کنید.
سپاسگزارم که تا پایان این نوشتار همراه من بودید. با اینکه من هم مثل همه مردم سرزمینم این روزها غمگینم؛ همانطور که شمس لنگرودی میگوید: «غمگینم، زیرا من آینه وطنم هستم». در این روزها دستم به قلم و نوشتن نمیرفت، اما این مقاله را برایتان نوشتم و در انتها آرزو میکنم «خانه» و «وطن» برای همهی ما امنترین جای دنیا باشد.
منبع : خدمات ساختمانی مقیمی
